Gallery

ძრავების მართვა

ელექტროძრავების სამართავად მიკროკონტროლერის, თუ ნებისმიერი სხვა ციფრული მოწყობილობის გამოყენებისას, აუცილებელია ამ მოწყობილობის შეთანხმება ელექტროძრავასთან. პუბლიკაციაში „მიკროკონტროლერი. დღე 7. PWM” განხილულია მიკროკონტროლერის საშუალებით ელექტროძრავების მართვის ერთერთი ხერხი, ხოლო შემათანხმებელ ელემენტად გამოიყენება ელექტრული ველით მართვადი ტრანზისტორი BUZ20. იმ შემთხვევაში, თუ საჭიროა მიკროკონტროლერთან რამოდენიმე ძრავის ან სხვა, მეტნაკლებად მძლავრი მომხმარებლის მიერთება, მოსახერხებელია სპეციალურად ასეთი მიზნებისათვის შექმნილი ULN2803  მიკროსქემის გამოყენება. მისი სტრუქტურული სქემა ნაჩვენებია ნახაზზე, ხოლო პარამეტრები მოცემულია დატაშიტში, რომელიც შეგიძლიათ ჩამოტვირთოთ საიტის მარჯვენა მხარეს განთავსებული განყოფილებიდან სათაურით “Files”.

uln

ULN2803 მიკროსქემის საშუალებით შესაძლებელია მიკროკონტროლერთან ერთდროულად 8 მომხმარებლის მიერთება თუ თვითოეული მათგანის მიერ მოხმარებული დენის ძალა არ  აღემატება 500 მილიამპერს. მომხმარებელი უნდა ჩაირთოს OUT 1-OUT 8 გამომყვანებსა და მომხმარებლის  კვების წყაროს დადებით პოლუსს შორის. მომხმარებლის კვების წყაროს ძაბვა არ უნდა აღემატებოდეს 50 ვოლტს. მიკროსქემის GND გამომყვანი უერთდება მიკროკონტროლერისა და მომხმარებლის კვების წყაროების უარყოფით პოლუსებს. თვით მიკროსქემას კვება არ სჭირდება, რადგან  იგი უბრალოდ ტრანზისტორების ნაკრებს წარმოადგენს. საზოგადოდ მიღებულია, რომ მიკროკონტროლერი და მართვაში მონაწილე სხვა ელემენტები ერთი კვების წყაროდან იკვებებიან, ხოლო შედარებით მძლავრი აღმასრულებელი ელემენტები (რელეები, ძრავები, ნათურები და სხვა) ცალკე კვების წყაროდან, თუმცა ეს  აუცილებელი არ არის.   “Common Free Wheeling Diodes” გამომყვანს განსაკუთრებული დანიშნულება აქვს და განსაკუთრებულ განმარტებებსაც მოითხოვს. საქმე იმაშია, რომ ზოგიერთი ტიპის მომხმარებლებს (რელეებს, ელექტროძრავებს) დიდი ინდუქტივობა გააჩნიათ. ინდუქციური კოჭა, ისევე როგორც კონდენსატორი, ენერგიის დამგროვებელს წარმოადგენს. თუ კოჭაში გადის დენი, რომელის დენის ძალაა I, მაშინ მასში დაგროვილი ენერგია განისაზღვრება ფორმულით

სადაც L კოჭის ინდუქტივობაა.  წრედში დენის შეწყვეტისას ეს ენერგია გამოთავისუფლდება (უკან, წრედში დაბრუნდება), რამაც შეიძლება წრედის ელემენტების მწყობრიდან გამოსვლა გამოიწვიოს.  თუ კოჭაში dt დროის ინტერვალში დენის ძალა dI სიდიდით იცვლება, მაშინ მასში წარმოიშვება თვითინდუქციის ელექტრომამოძრავებელი ძალა, რომელიც განისაზღვრება ფორმულით

L პროპორციულობის კოეფიციენტს თვითინდუქციის კოეფიციენტი, ანუ ინდუქტივობა ეწოდება.  თვითინდუქციის  ელექტრომამოძრავებელი ძალა ეწინააღმდეგება კოჭაში დენის ცვლილებას. კოჭის დენის წყაროსთან მიერთების მომენტში თვითინდუქციის ელექტრომამოძრავებელი ძალა კოჭის ბოლოებზე მოდებული ძაბვის ტოლია და მისი საწინააღმდეგო ნიშნის არის და ამრიგად, ეწინააღმდეგება მას. ამიტომ წრედში დენის ძალა არა მყისიერად, არამედ თანდათანობით მატულობს და მხოლოდ გარკვეული დროის შემდეგ აღწევს მაქსიმალურ მნიშვნელობას, ანუ  იმ მნიშვნელობას, რომელიც უნდა იყოს წრედის მოცემული წინაღობისა და კვების წყაროს ძაბვის მოცემული სიდიდის გათვალისწინებით. კვების წყაროს ამორთვისას კი პირიქით, თვითინდუქციის ელექტრომამოძრავებელი ძალა ეწინააღმდეგება წრედში დენის შეწყვეტას. ამ დროს  თვითინდუქციის ელექტრომამოძრავებელი ძალა ცდილობს წრედში დენი იმავე მიმართულებით გაატაროს, რა მიმართულებითაც გადიოდა კვების წყაროს გამორთვამდე. თუ ამ დროს კოჭის პარალელურად დიოდი აღმოჩნდება პირდაპირი მიმართულებით ჩართული, მაშინ დენი ამ დიოდში გაივლის. ეს გარემოება აგვაცილებს ჩამრთველზე (რომელიც სხვა არაფერია, თუ არა ტრანზისტორი), ძავის უკუღმა მიმართულებით მოდებას, რამაც შეიძლება მისი მწყობრიდან გამოსვლა გამოიწვიოს.

ამრიგად, ინდუქციური ხასიათის დატვირთვებისათვის წრედში დამცავი დიოდების არსებობა აუცილებელია. ULN2803 მიკროსქემის შემთხვევაში მისი ტრანზისტორების დასაცავად საკმარისია   “Common Free Wheeling Diodes” გამომყვანის მომხმარებლის კვების წყაროს დადებით პოლუსთან მიერთება. ამ დროს დამცავი დიოდები წრედში უკუმიმართულებით არიან ჩართულები, ამიტომ დენს არ ატრებენ და გავლენას არ ახდენენ მომხმარებლის მუშაობაზე. სამაგიეროდ, წრედის განრთვისას, სქემა საიმედოდ არის დაცული თვითინდუქციის ელექტრომამოძრავებელი ძალის გავლენით დაზიანებისაგან.
თუ მომხმარებლის მუშაობისთვის დიდი ძაბვა არის საჭირო, ან ის დიდ დენს მოიხმარს, ან საქმე გვაქვს ცვლადი დენის მოწყობილობასთან (მაგ., ოთახის ვენტილატორი, მაცივარი, უთო და სხვა), მაშინ მის სამართავად შეიძლება გამოვიყენოთ ელექტრომაგნიტური რელე.  ელექტრომაგნიტური რელეს ძირითად ელემენტს წარმოადგენს ელექტრომაგნიტი, რომლის საშუალებითაც ხორციელდება ელექტრული კონტაქტების მექანიკური მართვა. ნახატზე ნაჩვენებია რელე, რომელიც შეიცავს ელექტრული კონტაქტების გადამრთველ წყვილს. რელეს ელექტრომაგნიტის გრაგნილში დენის გატარებისას ელექტრომაგნიტი მიიზიდავს ბერკეტს, რომელიც შუა ელექტულ კონტაქტებს გადართავს მარცხნიდან მარჯვნივ ნახაზის მიხედვით. ამრიგად ხორციელდება ერთი წრედის განრთვა და მეორე წრედის ჩართვა. ერთ რელეს შეიძლება  რამოდენიმე ამგვარი კონტაქტების წყვილი  ჰქონდეს.

რელეს ელექტრომაგნიტის მართვა შესაძლებელია ტრანზისტორის, ან იგივე ULN2803 მიკროსქემის საშუალებით, ხოლო რელეს კონტაქტები კი თავის მხრივ, მართავენ მთავარ მომხმარებელს, რომელიც ამ შემთხვევაში შეიძლება ელექტრულად სრულიად იზოლირებული იყოს მართვის სქემისაგან. ელექტრომაგნიტის გრაგნილი, რა თქმა უნდა, ინდუქციურ დატვრთვას წარმოადგენს და უნდა დაიშუნტოს დამცველი დიოდით.
ელექტრომაგნიტური რელეს ნაირსახეობას წარმოადგენს მინის კაფსულაში ჰერმეტულად ჩარჩილული ფოლადის მოვერცხლილი კონტაქტების წყვილი, რომელიც მავთულის კოჭაში არის მოთავსებული. კოჭაში დენის გატარებისას ფოლადის კონტაქტები მაგნიტდებიან და ერთმანეთს მიიზიდავენ, რაც იწვევს წრედის შეკვრას. ასეთი კონტაქტების წყვილებს ჰერკონები ეწოდებათ. ჰერკონების  უპირატესობა მცირე ზომებთან ერთად, იმაშიც მდგომარეობს, რომ ჰერმეტულობის გამო, მათი გამოყენება ქიმიურად აგრესიულ და ადვილად აალებად გარემოშიც შეიძლება – გადართვისას წარმოშვებული ნაპერწკალი გარემოს აალებას არ გამოიწვევს. ჰერკონების საშუალებით შესაძლებელია, აგრეთვე, წრედის ჩართვა –  გამორთვა მათთან მუდმივი მაგნიტის მიახლოებით და დაშორებით.

ელექტრომაგნიტური რელეების საშუალებით შესაძლებელია არა მარტო ელექტროძრავების ჩართვა – გამორთვა, არამედ მათი ბრუნვის მიმართულების შეცვლაც. მუდმივი დენის ელექტროძრავების შემთხვევაში, ამისათვის საკმარისია რელეს გადამრთველი კონტაქტების იმგვარად მიერთება, რომ გადართვისას ისინი ელექტროძრავის კვების წყაროს პოლარობას ცვლიდნენ. რელეების სხვადასხვა კონსტრუქციები ნაჩვენებია სურათზე.

მცირე სიმძლავრის მუდმივი დენის ელექტროძრავების სამართავად სპეციალურად არის შექმნილი მიკროსქემა L293D, რომლის ფუნქციონალური სქემა ნაჩვენებია ნახაზზე (დატაშიტის ჩამოტვირთვა შესაძლებელია ჩვენი საიტიდან).
l293d

მიკროსქემა იძლევა ერთდროულად ორი ელექტროძრავის რევერსულად (ბრუნვის მიმართულების ცვლილებით) მართვის საშუალებას. ერთი მათგანი უერთდება მიკროსქემის OUT1, OUT2 გამომყვანებს, ხოლო მეორე OUT3, OUT4 გამომყვანებს. თუ ENABLE1 გამომყვანზე ლოგიკური „1“  გვაქვს და IN1 გამომყვანს ლოგიკურ „1“ მივაწოდებთ, ხოლო IN2 გამომყვანს ლოგიკურ „0“ -ს, მაშინ ელექტროძრავის OUT1 გამომყვანთან მიერთებული ბოლო ძრავის კვების წყაროს Vs დადებით პოლუსთან იქნება მიერთებული, ხოლო OUT2 გამომყვანთან მიერთებული ბოლო „მიწასთან“ და ძრავი ერთ მხარეს იტრიალებს. IN1 და IN2 გამომყვანების ლოგიკური დონეების საპირისპიროზე შეცვლა გამოწვევს იმას, რომ ამჯერად ელექტროძრავის OUT2 გამომყვანთან მიერთებული ბოლო აღმოჩნდება კვების წყაროს Vs დადებით პოლუსთან მიერთებული, ხოლო OUT1 გამომყვანთან მიერთებული ბოლო „მიწას“ მიურთდება და ძრავი უკუღმა მიმართულებით დატრიალდება. ENABLE1 გამომყვანზე ლოგიკური „0“ მიწოდება ძრავის გაჩერებას იწვევს. თუ ამ გამომყვანს მიკროკონტროლერის PWM სიგნალს მივაწოდებთ, შესაძლებელი იქნება ძრავის სიჩქარის რეგულირება. რა თქმა უნდა, მიკროსქემის მეორე ნაწილიც ანალოგიურად მუშაობს. თვით მიკროსქემა იკვებება ცალკე კვების წყაროდან Vss. მიაქციეთ ყურადღება მიკროსქემის გამოსასვლელებზე მიერთებულ დამცავ დიოდებს. არსებობს ამ მიკროსქემის მოდიფიკაცია D ასოს გარაშე, რომელიც დამცავ დიოდებს არ შეიცავს. ამ შემთხვევაში დიოდები გარედან უნდა მიუერთდეს შესაბამის გამიმყვანებს. L293D მიკროსქემის გამოყენება განსაკუთრებით მოსახერხებელია რობოტებში, რომლებშიც აღმძრავი მექანიზმი ტანკის პრინციპზეა აგებული, ანუ მარჯვენა და მარცხენა მუხლუხები ცალკცალკე ძრავებით იმართება. ასეთ პრინციპზე აგებულ რობოტებში არ არის საჭირო საჭის რთული მექნიზმის გამოყენება – მოხვევა ხორციელდება მუხლუხების სიჩქარის შესაბამისი ცვლილებით. თუ კონსტრუქციაში არ არის გათვალისწინებული ძრავების რევერსი, მაშინ L293D მიკროსქემას შეიძლება ოთხი ძრავა მიუერთდეს. ამ შემთხვევაში ძრავები უნდა ჩაირთოს შესაბამის გამომყვანსა და „მიწას“ შორის. იმუშავებს ის ძრავა, რომლის შესაბამის შესასვლელსაც ლოგიკური „1“ მიეწოდება. ქვემოთ მოყვანილია უმატრივესი რობოტების სქემები, რომლებიც აღწერილია საიტზე myrobot.ru. პირველი მათგანი იწყებს მოძრაობას, თუ ფოტოტრანზისტორს გავანათებთ  და ჩერდება სინათლის გამორთვისას. მეორე რობოტი ტანკის პრინციპზე არის აწყობილი. თუ სინათლე მხოლოდ ერთ ფოტოტრანზისტორს ეცემა, მაშინ მხოლოდ ერთი ძრავი მუშაობს და რობოტი იწყებს ტრიალს. ტრიალი გაგრძელდება მანამ, სანამ რობოტი მოძებნის მიმართულებას, რომელიც უზრუნველყოფს ორივე ფოტოტრანზისტორის განათებას. ამის შემდეგ რობოტი დაიწყებს მოძრაობას სინათლის წყაროს მიმართულებით.

მესამე რობოტს შეუძლია მოძრაობა თეთრი ფერის მოედანზე  შავი საღებავით დახატული ტრასის გასწვრივ. მისი შუქდიოდები LED1, LED2 ისე არიან განლაგებულნი და მიმართულნი, რომ შავი ფერის ტრასის ორივე მხარეს გაანათონ თეთრი ფერის მოედანი, საიდანაც სინათლე აირეკლება და ანათებს ფოტოტრანზისტორებს. რობოტის ორივე ძრავი მუშაობს და რობოტი მოძრაობს პირდაპირი მიმართულებით. თუ ერთერთი შუქდიოდის სინათლე მოხვდება შავი ფერის ზოლს, მაშინ ზოლიდან არეკლილი სინათლე არასაკმარისი აღმოჩნდება შესაბამისი ფოტორეზისტორის ჩასართავად, რაც გამოიწვევს ერთი ძრავის გაჩერებას და რობოტი მოუხვევს ჩაბნელებული ფოტორეზისტორის მხარეს. ამ დროს ისევ განათდება ორივე ფოტორეზისტორი და რობოტი გააგრძელებს პირდაპირი მიმართულებით მოძრაობას. შავი ზოლის სიგანე დაახლოებით 3 სმ უნდა იყოს, ხოლო შუქდიოდებისა და ფოტოტრანზისტორების ოპტოელექტრონული წყვილები უნდა განლაგდნენ ზოლის სიახლოვეს, მის ორივე მხარეს.

21 responses to “ძრავების მართვა

  1. taxunachachava

    მაგარი გვედია, ვგიჟდები ფიზიკაზე, ასე გააგრძელეთ. მადლობა ასეთ კარგი საქმისთვის

  2. მაინტერესებს, სამფაზა ძრავი როგორ ვამუშავო ერთი ფაზით… თუ შეგიძლიათ დამეხმარეთ .

    • სამფაზა ძრავის ჩასართავად 220 ვოლტის ერთფაზიან ქსელში საჭიროა ფაზაწამნაცვლებელი კონდენსატორის გამოყენება. მისი ჩართვის სქემა დამოკიდებულია ძრავის გრაგნილების ჩართვის სქემაზე. ძრავის გრაგნილები შესაძლოა ჩართულნი იყვნენ ორგვარად. ჩართვის ერთერთ სქემას ეწოდება სამკუთხედური ჩართვა, მეორეს – ვარსკვლავური. პირველ შემთხვევაში ძრავას სამი გამომყვანი აქვს (სამი მავთული), მეორე შემთხვევაში – ოთხი. http://wp.me/a2kK6s-sL ამ ლინკზე მითითებული ნახაზი გვიჩვენებს, თუ როგორ უნდა მივუერთოთ კონდენსატორი პირველ შემთხვევაში. http://wp.me/a2kK6s-sM ლინკზე ნაჩვენები ნახაზი შეესაბამება მეორე შემთხვევას. ნუ შეგაშფოთებთ, რომ მეორე ნახაზზე არ არის ნაჩვენები მეოთხე მავთული. ის c4,c5,c6 შეერთების ადგილზე არის მიერთებული და ჩვენს შემთხვევაში არ უნდა გამოვიყენოთ. თუ რომელია ის მავთული, რომელიც არ უნდა გამოვიყენოთ, შეიძლება დავადგინოთ ომმეტრის საშუალებით. ნახაზიდან ცხადია, რომ ამ მავთულსა და სხვა მავთულებს შორის წინაღობა ნაკლები იქნება, ვიდრე ნებისმიერ სხვა ორ მავთულს შორის. Cp – კონდენსატორის ტევადობა მიკროფარადებში გამოითვლება ფორმულით С = 66·Р სადაც P – ძრავის სიმძლავრეა კილოვატებში. კონდენსატორების მუშა ძავბა მინიმუმ 1.5 – ჯერ უნდა აღემატებოდეს ცვლადი ქსელის ძაბვას. კონდენსატორი უნდა იყოს არა ელექტროლიტური (როგორც წესი ე.წ. ქაღალდის კონდენსატორი, მაგ., КБГ, МБГЧ, БГТ ტიპის). თუ საჭირო ტევადობის კონდენსატორს ვერ იშოვით, შესაძლებელია რამოდენიმე, უფრო პატარა ტევადობის კონდენსატორების პარალელურად ჩართვა. მათი მუშა ძაბვა ამ შემთხვევაშიც იგივე უნდა უნდა იყოს, რაც ერთი კონდენსატორის შემთხვევაში, ანუ დაახლოებით 400 ვოლტი. თუ ძრავის სიმძლავრე აღემატება 1.5 კილოვატს, მაშინ ძრავი შესამჩნევად ნელა აკრეფს ბრუნთა რიცხვს. ამ შემთხვევაში საჭიროა ძირითადი კონდენსატორის პარალელურად ცოტა ხნით მივაერთოთ მეორე ასეთივე სასტარტო კონდენსატორი, რომელსაც ძრავის გაქანების შემდეგ (დაახლოებით 2 წმ.) ამოვრთავთ (წინააღმდეგ შემთხვევაში ძრავი დაიწვება). გაითვალისწინეთ, რომ ერთი ფაზიდან კვებისას სამფაზიანი ძრავა ავითარებს მხოლოდ თავისი ნომინალური სიმძლავრის 60 – 70 პროცენტს. უნდა აღინიშნოს , რომ ყველა ტიპის ძრავა, თავისი კონსტრუქციული თავისებურებების გამო, არ შეიძლება წარმატებით იქნას ჩართული ერთფაზიან ქსელში, მაგრამ ძრავათა უმრავლესობისათვის ყოველივე ზემოთ თქმული სამართლიანია. უFF, რა ძნელია გასაგებად დაწერა!

      • გამარჯობა.შეგიძლიათ ერთ რამეში დამეხმაროთ?🙂 ვერ გავიგე ვერაფერი :დ.კაროჩე რა ხდება. მჭირდება 35 კილოვატიანი ძრავის მართვა გავაკეთო სულ მაქვს ორი ძრავი თითო 35 კილოვატი.ჩართვის სქემა სილავოი უნდა სტარტის მომენტში ვარსკლავური ჩართვა 5 წამის გამმავლობაში, ხუთი წამის შემდეგ რომ გადართოს სამკუთხა შეერთებაზე და იმუშაოს გარკვეული დრო .ამასთანავე მჭირდება ამ კარადის მართვა ისეთი პრინციპით, რომ პირველი ძრავი რომ იმუშავებს <> რომ გამოირთვება ჩაირთოს მეორე ძრავი და ისევ პირიქით… შეგიძლიათ რამე რჩევა მომცეთ ან რაიმე სქემა თუ შეგიძლიათ რომ გაკეთოთ🙂 ?

      • ჩვენს საიტზე ძირითადად განიხილება მიკროკონტროლერებთან და რობოტებთან დაკავშირებული საკითხები. ძალოვანი ელექტროტექნიკის საკითხები სცილდება ჩვენს კომპენტენციას და ინტერესებს.

  3. დიდი მადლობა ამომწურავი პასუხისათვის!🙂

  4. გამარჯობათ! დიდი ხანი არ არის რაც თქვენ საიტს მივაგენი, მაგრამ პროგრამირება უკვე ვისწავლე თქვენი საშუალებით. ციმციმა შუქდიოდები უკვე მოვიბეზრე და მინდა 3 ფეხა მოტორი ვამუშაო Atmega8-ზე. თუ შეგიძლიათ დამეხმარეთ არსად არ დევს ისეთი პროექტი, რომლის ნაწილებსაც თბილისში ვიყიდი და ავაწყობ… დიდი მადლობა რომ შექმენით ასეთი კარგი საიტი!

    • “3 ფეხა მოტორი” ალბათ 3 ფაზიანი მოტორია? და რას გულისხმობ მიკროკონტროლერით მართვაში? გინდა ბრუნთა რიცხვის მართვა? თუ ბრუნვის მიმართულების ცვლა? თუ უბრალოდ ჩართვა-გამორთვა? გთხოვ დააკონკრეტო ამოცანა.

      • დიახ 3 ფაზიანი… ვინჩესტერის მოტორი მაქვს და მინდა ვამუშაო. თუ თქვენ იცით როგორ შეიძლება ვმართო სიჩქარე კომპიუტერიდან მაშინ ჩემზე ბედნიერი კაცი არ იქნება არავინ… თუ არადა უბრალოდ მინდა რომ ბოლო სიჩქარეზე იტრიალოს 3 ფაზიანმა მოტორმა. დიდი მადლობა ყურადღებისათვის!

      • მოდით შევთანხმდეთ. 3 ფაზიანი ძრავები ეწოდებათ ცვლადი დენის ძრავებს, რომლებიც განკუთვნილი არიან 3 ფაზიან ქსელში ჩასართავად. ჩვენი 220 ვოლტის ქსელი, რომელიც სახლში გვაქვს ყველას, არის ერთფაზიანი ქსელი. ეს ნიშნავს, რომ ერთი მავთული არის ე.წ. ფაზა, ხოლო მეორე – ე.წ. ნოლი. ეს უკანასკნელი, როგორც წესი დამიწებულია, ანუ თქვენი უბნის გამანაწილებელ ტრანსფორმატორზე ეს მავთული მიერთებულია მიწაში ჩარჭობილ ლითონის კონსტრუქციაზე. ამიტომ ამ მავთულთან შეხება სახიფათო არ არის. პირველ მავთულთან (ფაზასთან) შეხება სახიფათოა, რადგან თუ თქვენ დგახართ გამტარ ზედაპირზე, რომელიც რამენაირად არის დაკავშირებული მიწასთან (მაგ., ბეტონის იატაკზე, კაფელზე და ა.შ.), მაშინ ფაზასა და თქვენს საყრდენს შორის არსებობს ძაბვა 220 ვოლტი, რაც სასიკვდილოა (ზოგიერთ შემთხვევაში). რაღა თქმა უნდა, ასევე 220 ვოლტია ნებისმიერ მილსა (გათბობის, წყლის და სხვ.) ფაზას შორის. იგივე ითქმის ბეტონისა თუ აგურის კედლებზეც, რადგან ისინიც დამიწებულია. ორი მავთულიდან რომელია ფაზა, შეგვიძლია დავადგინოთ ე.წ. ფაზომეტრის საშუალებით. ასეთი ფაზომეტრებით აღჭურვილია ზოგიერთი სახრხნისი (отвертка). თუ ასეთ სახრახნისს დავიჭერთ ხელში ისე, რომ ხელი სახრახნისის მეტალის გამომყვანს ეხებოდეს და თვით სახრახნისს შევყობთ შტეფსელში, მაშინ ფაზასთან მიერთებისას ფაზომეტრის ნათურა აინთება, ხოლო ნოლთან მიერთებისას – არ აინთება. უბნის გამანაწილებელ ტრანსფორმატორში ასეთი ფაზა სამია. აქედან, თქვენს შტეფსელამდე მხოლოდ ერთი მოდის. ტრანსფორმატორის ფაზებს შორის ძაბვა 380 ვოლტია (და არა 220 ვოლტი). ყოველ ფაზას 50 ჰერციანი ცვლადი ძაბვა მიეწოდება იმგვარად, რომ ფაზათა სხვაობა მათ შორის 120 გრადუსს შეადგენს. ელექტროენერგიის საყოფაცხოვრებო მრიცხველები ერთფაზიანია. ანუ ყოველ მრიცხველზე ერთი ფაზა მოდის. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ თქვენს მრიცხველზე და მეზობლის მრიცხველზე ტრანსფორმატორიდან ერთი და იგივე ფაზა მოდის. ამიტომ იყავით განსაკუთრებულად ფრთხილნი, რადგან თუ სხადსხვა ფაზასთან გექნებათ საქმე, მაშინ ძაბვა არა 220 ვოლტი, არამედ 380 ვოლტი იქნება, რაც უკვე ნამდვილად სასიკვდილოა! ცვლადი დენის სამფაზიან ძრავს სამი გრაგნილი გააჩნია (იხ. წინა კომენტარი), რომლებიც სხვადასხვა ფაზასთან არიან მიერთებულნი. იმის გამო, რომ ფაზებს შორის წანაცვლება 120 გრადუსს შეადგენს, ამ გრაგნილებში აღძრული ჯამური მაგნიტური ველი ბრუნავს და აიძულებს ძრავის როტორს იბრუნოს. იმის გამო, რომ ბინებში გვაქვს არა სამფაზიანი, არამედ ერთფაზიანი ძაბვა, სახლის პირობებში ასეთ ძრავებზე ექპერიმენტების ჩატარება შეუძლებელია. ყოველივე ეს იმიტომ მოვყევი, რომ კომენტარის ტერმინოლოგიაში ერთგვარი უზუსტობა შევამჩნიე და მინდა ყველაფერს თავისი სახელი დავარქვა, რადგან ტერმინოლოგია მიმოწერთ ურთიერთობაში ძალიან მნიშვნელოვანია. ასევე მნიშვნელოვნად მიმაჩნია დამწყებთათვის უსაფრთხოების ტექნიკის ელემენტარული ცოდნის გაზიარებაც.
        ახლა რაც შეეხება ვინჩესტერის ძრავას. ასეთ ძრავებს მუდმივი დენის უკოლექტორო ძრავები ეწოდება. მათ ასევე 3 გრაგნილი აქვთ, რომელთაც ასევე 120 გრადუსით წანაცვლებული ძაბვები მიეწოდებათ. ასეთ ძაბვებს აფორმირებენ სპეციალური დრაივერები, რომლებიც, რა თქმა უნდა, შეიძლება ავაგოთ მიკროკონტროლერის გამოყენებითაც. ეს საკმაოდ ვრცელი თემაა და მის განხილვას შემდეგ პუბლიკაციებში შევეცდები.

  5. ძალიდან დიდი მადლობა ასეთი ყურადღებისა და ვრცელი პასუხისათვის! მინდა შევისწავლო სულ უფრო და უფრო მეტი, მაგრამ დამწყები ვარ და ძალიან მიძნელდება. თქვენ ხომ არ ასწავლით მიკროკონტროლერის პროგრამირებას სადაც შემიძლია რომ ვიარო? ან სადმე ხომ არ მიმასწავლით? დიდი სურვილი მაქვს ვიარო და ჩემი სტუდენტობის თავისუფალი დრო მიკროკონტროლერის პროგრამირებას დავუთმო… კიდევ ერთხელ, დიდი მადლობა ასე დეტალურად ახსნისათვის!

    • მე რამდენადაც ვიცი, მიკროკონტროლერებზე მუშაობენ სტუდენტური ჯგუფები ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ხოლო ილიას უნივერსიტეტში სპორტული რობოტების სექციაც კი არსებობს, რომელიც უახლოეს დღეებში აპირებს შეჯიბრებების გამართვას. ისე რომ, მარტო ნამდვილად არ ხარ. მე კი, ჩემი გამოცდილების გაზიარებას ამ ბლოგის ფარგლებში შევეცდები. ზოგადად სიტუაცია ასეთია: არსებობენ შესანიშნავი ფიზიკოსები, რომლებმაც ცუდად იციან პროგრამირება და საერთოდ არ იციან ელექტრონიკა; არსებობენ მაგარი პროგრამისტები, რომელთაც წარმოდგენა არა აქვთ ფიზიკაზე; ელეტრონიკის სპეციალისტებმა აგრეთვე არ იციან ფიზიკა, თუმცა მეტ-ნაკლებად ერკვევიან პროგრამირებაში. პრაქტიკაში საჭიროა გარემოში მიმდინარე პროცესების პარამეტრების გაზომვა, გაზომვის რეზულტატების კომპიუტერული დამუშავება და ოპტიმალური გადაწყვეტილების შესაბამისი მონაცემების უკან, გარემოში დაბრუნება ისე, რომ ამ მონაცემებმა გამოიწვიონ გარემოს პარამეტრების სასურველი ცვლილება. ყოველივე ამისთვის საჭიროა ფიზიკის, ელექტრონიკის და პროგრამირების ღრმა ცოდნა. ეს ის ნიშაა, რომელიც სრულიად შეუვსებელია სათანადო ცოდნის სპეციალისტებით მთელს მსოფლიოში და არა მარტო საქართველოში. თუ მზად ხარ ამგვარი სერიოზული მიდგომებისათვის, სულით და გულით გისურვებ წარმატებებს. დანარჩენი – თამაში და გართობაა, თუმცა არცთუ ფუჭი.

  6. მოგესალმებით, მაგიდის ჩოგბურთის რობოტი მინდა ავაწყო, საქართველოში ვერსად ვნახე გასაყიდი. რას მირჩევთ?, ან ასეთ რამეებზე შეკვეთებს თუ ღებულობენ, და სად?

    • რობოტი, რომელიც მაგიდის ჩოგბურთს ითამაშებს, საკმაოდ ძნელი ასაწყობია. თუ რობოტი იდეალური მოთამაშე იქნება, მაშინ ის აზრს კარგავს, რადგან ვერასოდეს მოუგებ. თუ ნაკლებად სრულყოფილი იქნება, მაშინ რამოდენიმე პარტიის შემდეგ შეისწავლი მის შეცდომებსა და შესაძლებლობებს და შემდგომში ადვილად მოუგებ. ასე რომ, შესაბამისი ალგორითმის წარმოდგენა მიჭირს. ისე, ვნახე ინტერნეტში ლინკები და საკმაოდ საინტერესო ეგზემლარები აღმოვაჩინე. აქ ყველაზე სუსტი წერტილი, ალბათ სწრაფმოქმედება იქნება. ჩემთვის ცნობილი სერვომექანიზმები საჭირო სისწრაფეს ნამდვილად ვერ უზრუნველყოფენ. ყოველ შემთხვევაში, საკითხის წინასწარი შესწავლის გარეშე, მიჭირს ჩამოყალიბებული პასუხის გაცემა.

  7. სწრაფმოქმედება სულ არაა პრობლემა, აქ მთავარია ბურთის განსაზღვრული ტრაექტორიის დაცვა და რობოტს მოგებისთვის არ ეთამაშებიან ეს სავარჯიშო სისტემაა, რეფლექსების გამომუშავებისათვის.

  8. rogor gadaviyvano 220v matoris rogor sheucvalo bruni

    • უნდა დააზუსტოთ რა სახის ძრავაზე არის ლაპარაკი. ცვლადი დენის სინქრონული ტიპის ძრავის ბრუნთა რიცხვი განპირობებულია ცვლადი დენის სიხშირით.

  9. რამე ხო არ იცი მზის ბატარეაზე

  10. ras nishnsvs denis da dzabvis kutxe?

  11. მალხაზი

    ეს კითხვა ეხება ამ გგვერდზე არსებულ კომენტარს, ცვლადი დენი ერთ პერიოდში იცვლის პოლარობას თუ ავიღებთ 220 ვოლტს მაშინ ერტი იქნება ფაზა ხოლო II ნოლი მიწასთან დაერთებული. ავღნიშნოთ ეს 2 მავთული ასე ფაზა F და მიწა G . დავყშვატ 1/2 პერიოდში F გვაქვს + ხოლო II 1/2 პერიოდში F ში აღმოჩნდა ნოლი ხოლო G აღმიჩნდა +. ეს არ ნიშნავს იმას რომ პირველ ნახევარ პერიოდში ნორმალურადაა დენის მოძრაობა ხოლო მეორე ნახევარში დენი დამასებულია მიწასთან და შესაბამისად მომხმარებელთან ძაბვა თითქმის ნულის ტოლია?

    • არა. რა თქმა უნდა არა. უბრალოდ, მიწის მიმართ ფაზაზე არსებული ძაბვა ხან დადებითია, ხან უარყოფითი.
      კომენტარების საშუალებით ფიზიკის, ელეტრონიკის და პროგრამირების სწავლა შეუძლებელია. ამის წამალი არის მხოლოდ წიგნი. ბევრი წიგნი და პრაქტიკული მუშაობა.

დატოვეთ კომენტარი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s